In de railsector is praktijkleren voor technisch vakmanschap essentieel. Praktijkleren vindt plaats op de werkplek. Andere kenmerken zijn: goede leermethoden, deskundige begeleiding en theoretische lessen.

Railcenter wil mensen optimaal laten leren met de meest efficiënte leermethoden. Hoe doen anderen dit? In drie werkbezoeken doen we ideeën op door te ‘gluren bij de buren’.

Deel 1: Opleiders in de schoolbanken…

Herinner je je nog de geur van school? Het geluid van de schoolbel?

Tijdens het werkbezoek bij SMEOT in Hengelo, MBO-vakschool voor metaal, mechatronica en electrotechniek, komen herinneringen terug. Bij deze vakschool lopen schoolomgeving en bedrijfsleven in elkaar over.

In de praktijkruimte horen we het geluid van zoemende machines en de radio op 3 FM, we zien overal netjes geordende gereedschappen. Geconcentreerde jongeren werken aan gestructureerde opdrachten. Directeur Rob Swennenhuis vertelt: ‘In het eerste leerjaar maken zij een pepermolen. Zij fabriceren alle onderdelen zelf met verschillende buig- en/of verspaantechnieken. Aan het eind van de opleiding werken zij aan complexe opdrachten van de aangesloten bedrijven, bijvoorbeeld het verbeteren van een koffie-automaat of veranderen van het toerental van een wasmachine.’

De vakschool is ontstaan in 1970, nadat een aantal grote bedrijven hun opleidingsafdelingen sloten en gingen samenwerken. Negen jaar geleden had de school slechts 55 leerlingen. Nu, dankzij nauwe samenwerking met ROC Twente, zijn er 453 leerlingen.

De jongeren komen vanuit de schoolbanken en moeten hier afstand doen van hun petjes en mobieltjes. Iedere leerling is in dienst van een bedrijf en gaat op vaste dagen in de week naar school. Hier wordt niet alleen gewerkt aan de technische vaardigheden, de docenten besteden ook veel aandacht aan communicatie en een goede werkhouding.

Vanaf het moment dat de leerling 18 jaar is, komt hij –als hij genoeg verdient– in zijn auto van 500 euro met dreunende muziek naar school. Je zou het misschien niet verwachten, maar SMEOT is er blij mee. De 18-jarige is een voorbeeld voor de jongere leerlingen: Als je hard werkt, goede omgangsvormen hebt en je afspraken nakomt, kun je genoeg verdienen voor een auto. Deze rolmodellen leveren een bijdrage om uit te kunnen groeien tot een zelfstandig werkende professional.

Voor ons als opleiders goed om te zien hoe de jongeren ook worden begeleid in de niet-technische vaardigheden, een prikkel om hier meer aandacht aan te willen besteden.

Uit onderzoek blijkt dat ongeveer de helft van de mensen zelden of nooit een handleiding leest. En zeg nou zelf: Waarom zou je een handleiding lezen als de uitleg via een instructievideo in drie minuten kan? Een video is voor een monteur sneller en duidelijker dan wanneer hij de tekst moet zoeken in een uitgebreid document. Ook bij de railinfrasector zetten we, ter ondersteuning van de regelgeving, graag video in voor instructie. Bijvoorbeeld over de werking van nieuwe apparatuur.

Nick Bel, systeemspecialist Wissels bij ProRail, vroeg Railcenter om een instructievideo te maken over meten met de frictiekrachtmeter van Voestalpine. Nick: “Met dit meetapparaat kan de conditie van de frictie van NSE-stellers snel en goed gevolgd worden. Door de rechtstreekse meting van de frictiekracht is het einde van de levensduur beter te voorspellen dan met de tot nu toe gehanteerde ‘frictiestroommeting’. Voor het onderhoud aan wissels is dit van grote waarde; zo hebben we minder kans op storingen. Meten met de nieuwe methode kost slechts een paar minuten tijd. Door het wissel zelf om te sturen met de bijgeleverde accuboor, is er vóór en tijdens de meting geen treindienstleider nodig.”

Op de video ziet de monteur precies hoe de meting moet worden uitgevoerd. Deze duidelijkheid bevordert een eenduidige manier van werken; er is minder ruimte voor eigen interpretatie. In drie minuten film wordt duidelijk – niet alleen voor de monteur, maar ook voor het management – hoe eenvoudig het meetapparaat werkt en wat de meerwaarde ervan is.

Als de instructievideo helemaal klaar is, wordt hij gepubliceerd via het videokanaal van Railcenter. Dan verstuurt ProRail de link ervan als Best Practice naar onderhoudsaannemers en tracémanagers. ProRail streeft ernaar om in de toekomst meer video’s als Best Practice beschikbaar te stellen.

Nick is positief: “Dit levert materiaal op dat door de monteurs makkelijk te gebruiken is.”

Heb jij ook behoefte aan een instructievideo? Laat het ons weten, misschien kunnen we hierin iets voor jouw organisatie betekenen.

Blaadjes op de rails, vastgevroren wissels, rijp op de bovenleiding: de seizoenen zijn van invloed op de infrastructuur en het treinverkeer. Er zijn de afgelopen jaren al veel maatregelen in de spoorsector genomen om beter op de weersomstandigheden voorbereid te zijn. Op dit moment doet het weerbureau van ProRail onderzoek naar de effecten van rijp. Dat gebeurt bij Railcenter.

Het onderzoek

Een praktijksituatie onderzoeken op het spoor is altijd lastig, simpelweg omdat het spoor (bijna) altijd beschikbaar moet zijn voor het treinverkeer. Gelukkig is dat anders bij Railcenter. Wij beschikken over een bovenleidingenpracticum. Wel bovenleidingen, geen treinen. Ideale plek om rustig onderzoek te doen. Dat is dan ook precies wat Etienne Weijers en zijn collega’s van het weerbureau van ProRail doen. Op verzoek van het weerbureau heeft Railcenter een weerstation en een webcam geplaatst op de bovenleiding. Met dit weerstation onderzoeken zij wat de effecten van de verschillende temperaturen zijn op de ontwikkeling van rijp. Dit doen zij op een hoogte van 10 cm, 1.50m en 5.50m boven de grond.

Etienne: “We doen onderzoek naar de combinatie dauwpunt en temperatuur net op of net onder het vriespunt. Zo hopen we inzicht te krijgen wanneer er door snel dalende temperatuur condens op de bovenleiding komt die vervolgens aanvriest. Als dit gebeurt, ontstaat in eerste instantie de lichtste vorm van rijp. Die veeg je er bij wijze van spreken met je handen zo af. Een trein zal van deze vorm van rijp dan ook zelden last hebben.”

Wat als de omstandigheden nu langer aanhouden? Zeker in combinatie met aanhoudende vrieskou en het uitblijven van treinverkeer. “Dan krijgt het dunne laagje rijp de kans om aan te groeien tot een zwaardere vorm van rijp. In die gevallen is het laagje ijs te dik om ‘er zomaar even af te vegen’ en ontstaat de situatie dat het ijs (de rijp) een blokkade vormt tussen bovenleiding en de trein. Er ontstaat dan vonkvorming en bij elke vonk verbrandt een stukje bovenleiding. Wanneer dat maar vaak genoeg op dezelfde plek gebeurt bestaat de kans dat de bovenleiding breekt.”

Om het verhaal over de verschillende soorten rijp helemaal compleet te maken: ook ruige rijp hoort in dit rijtje thuis. “Ruige rijp ontstaat wanneer er naast eerdergenoemde omstandigheden ook nog sprake is van wind. Ruige rijp kun je het beste vergelijken met (heel) grof schuurpapier. Naast de problemen met de afname van stroom krijg je nu ook te maken met extreme slijtage van de pantograaf van de trein. Deze slijtage leidt ertoe dat de trein uiteindelijk geen koolstrip op de pantograaf meer heeft en de trein de bovenleiding breekt. Deze laatste twee voorbeelden doen zich trouwens alleen voor in extreme situaties. In de meeste gevallen kan de trein (tijdelijk) niet rijden.”

Wat kun je met de onderzoeksresultaten?

De weersverwachting (verwachting temperaturen bovenleiding) wordt nu gemaakt op basis van KNMI- data en berekeningen. Zoals hierboven aangegeven ontstaan er bij vrieskou situaties die kunnen leiden tot uitval van treinen. “We willen de spoorbranche vroegtijdig kunnen waarschuwen en daarvoor wil je weten wat het ‘gedrag’ is van onder andere spoorstaven en de bovenleiding. Wat doet koper bij welke (verwachte) temperaturen? Koelt het sneller af bij een bepaalde wind? Is er opwarming van de bovenleiding waarneembaar als er een trein rijdt en stroom afneemt? Als we daar antwoorden op hebben kunnen we de formules en de waarschuwingscriteria aanpassen en meenemen in ons advies aan onder andere vervoerders en verschillende organisaties binnen de spoorbranche. “

Onderzoek bij Railcenter

Testen, onderzoeken en simuleren met nieuwe systemen en technieken is dagelijkse praktijk bij Railcenter. Wij beschikken over veel systemen en installaties die in de railsector worden gebruikt. Daarnaast werken hier deskundigen die je kunnen ondersteunen. Wil je meer weten over alle test- en simulatiemogelijkheden bij Railcenter? Laat het ons weten via info@railcenter.nl of neem contact op met je vaste contactpersoon.

Vanaf vandaag is de film Perrongeluk weer te zien. Een maand geleden beleefde deze film hier al de première, maar enkele dagen later vond een zeer ernstig ongeval plaats. Dit ongeval vond plaats tijdens spoorwerkzaamheden en had helaas een zeer tragische afloop. Dit heeft ons toen doen besluiten om de film direct offline te halen.  In overleg met de directie van S-Rail, het bedrijf waar de omgekomen spoormedewerker werkzaam was, hebben we besloten de film opnieuw online te zetten. Arbeidsveiligheid is te belangrijk om onbesproken te blijven, temeer omdat zich vorige week opnieuw een ernstig incident heeft voorgedaan.

Veiligheid op het spoor gaat boven alles.  Deze uitspraak staat in onze sector nergens ter discussie. Toch? Maar juist omdat we veiligheid zo vanzelfsprekend vinden, praten we er misschien te weinig met elkaar over, terwijl continue aandacht voor veiligheid wel nodig is om alert te blijven.

Perrongeluk is een mini-speelfilm over veiligheid. Het verhaal gaat over de complexiteit, de keten van afhankelijkheden in de spoorsector en over andere factoren die kunnen leiden tot een incident. Het scenario is gebaseerd op een waargebeurd verhaal.  De film is bedoeld voor  spoormannen en –vrouwen die buiten aan het werk zijn én voor hun kantoorcollega’s die werken voorbereiden en planningen opstellen.

De film en de bijbehorende handleiding zijn op ons YouTube-kanaal beschikbaar voor alle spoorprofessionals. We maakten dit verhaal  om  iedereen in de spoorsector aan te sporen met elkaar over veiligheid in gesprek te gaan en te blijven.  Je kunt de film ook delen via social media. Mocht je na het zien van deze film vragen hebben, stuur dan een mailtje naar info@railcenter.nl. We beantwoorden graag je vraag en kunnen ook jouw organisatie ondersteunen bij het onder de aandacht brengen van het belang van veiligheid.

Handleiding (PDF) Perrongeluk voor begeleiders: download